Ο Νομός Κοζάνης αποτελεί κυρίως το νότιο τμήμα της Δυτικής Μακεδονίας με έκταση 3516 τ. χλμ. Στο χώρο του δεσπόζουν τα ορεινά συγκροτήματα του Βοίου (συνέχεια της Πίνδου), το Άσκιο 2111 μ. (Σνιάτσικο), και το Μουρίκι. Μια συνεχής οροσειρά πουν ξεκινά από τα Χάσια-Αντιχάσια, συνεχίζει στα Καμβούνια, τα Πιέρια και το Βέρμιο. Η μεγαλύτερη πεδινή έκταση είναι αυτή της λεκάνης της Πτολεμαίδας, ενώ μικρότερες πεδινές εκτάσεις εκτείνονται από την πόλη της Κοζάνης προς την περιοχή του Αλιάκμονα. Ο Αλιάκμονας δεσπόζει στο Βόιο, ενώ στο μέσο ρου του διαμορφώθηκε τεχνητή λίμνη, η οποία στο Νομό Κοζάνης εκτείνεται από την περιοχή του Βελβεντού και των Σερβίων, έως και την περιοχή της Αιανής.

Στο τέλος του 20ου αιώνα ο Νομός Κοζάνης ήταν κυρίως γνωστός ως το ενεργειακό κέντρο της χώρας, καθώς περίπου το 75% της ηλεκτρικής ενέργειας παράγονταν εδώ. Σήμερα αν και ο Νομός συνεχίζει να αποτελεί το μεγαλύτερο ενεργειακό κέντρο η κατάσταση είναι διαφορετική. Τα βουνά που περιτριγυρίζουν τις μεγάλες πεδινές λεκάνες κρύβουν τοπία σπάνιας και ανέγγιχτης ομορφιάς. Στο Άσκιο και το Μουρίκι με τα ατέλειωτα δάση από δρυς, οξιές και καστανιές, λειτουργούν παραδοσιακοί ξενώνες και ξενοδοχεία. Στα Πιέρια με τα ατέλειωτα πευκοδάση και στους πρόποδές τους στο Βελβεντό και την τεχνητή λίμνη του Αλιάκμονα οι τουριστικές υποδομές είναι ήδη ικανοποιητικά και αποτελεσματικά ανεπτυγμένες. Κατά τον ίδιο τρόπο αναπτύχθηκαν οι τουριστικές υποδομές στη περιοχή της Σιάτιστας και του Μπούρινου. Τα παραδοσιακά μαστοροχώρια του Βοίου, ξαναποκτούν ζωή καθώς οι κάτοικοί τους επιστρέφουν και τα συντηρούν με μεράκι. Στις σύγχρονες πόλεις αναβιώνουν οι παραδοσιακές γιορτές και τα πανηγύρια, με κορυφαίο ίσως γεγονός την παραδοσιακή αποκριά της Κοζάνης που αποσπά εύλογα την αγάπη και τον θαυμασμό των επισκεπτών.